ANADOLU SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ

XII. SINIF İLK YARDIM VE ACİL BAKIM DERSİ KİTABI

240 SAYFA TÜMÜ RENKLİ BASIM

T.C.

SAĞLIK BAKANLIĞI

Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü

HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ

XII. SINIF

İLK YARDIM VE ACİL BAKIM DERSİ

ÖĞRETİM PROGRAMI

ANKARA

GENEL AMAÇ

İlk yardımı gerektiren durumlarda, yerinde ve anında eldeki imkanlar dahilinde yardım etme bilgi ve becerisini kazanmak.

AMAÇLAR

1-İlk Yardım amaçlan ve ilkeleri hakkında genel bilgi sahibi olmak 2-İlk yardımı yapan kişide gereken özellikleri bilmek

3-Hayati fonksiyonların devamının nasıl sağlanması gerektiğini bilmek

4-Hayati fonksiyonların devamının sağlanmasında etkili yöntemi uygulamak.

5-Şok hakkında genel bilgi sahibi olmak

6-Şokta ilk yardımı ve becerisini kazanmak

7-Koma hakkında genel bilgi sahibi olmak

8-Komada ilk yardım becerisini kazanmak

9-Etkili yara bakımı yapmak,tekniğine uygun sargı çeşidini uygulamak .

10-Kanamalar hakkında genel bilgi sahibi olmak

11- Kanamalarda ilk yardım becerisini kazanmak

12- Travmalar hakkında genel bilgi sahibi olmak

13- Travmalarda ilk yardım becerisini kazanmak

14-Kırıklar hakkında genel bilgi sahibi olmak

15-Kırıklarda ilk yardım becerisini kazanmak

16-Burkulmalar,çıkıklar ve kramplar hakkında genel bilgi sahibi olmak

17-Burkulmalar çıkıklar ve kramplarda ilk yardım becerisini kazanmak

18- Y araları çeşitlerine göre değerlendirmek,ilkyardım becerisini kazanmak.

19-Apse ve çeşitlerini bilmek, ilk yardım becerisini kazanmak. 

20-Yanıklar ve donuklar derecelerine göre değerlendirmek ilk yardım becerisini kazanmak.

21-Elektrik çarpmasını derecelerine göre değerlendirmek ilk yardım becerisini kazanmak

22-Sıcak ve güneş çarpması hakkında genel bilgi sahibi olmak,ilk yardım becerisini kazanmak.

23-Boğulmalarda ilk yardım becerisini kazanmak.

24-Nükleer serpinti ve radyolojik maddelerle yaralanmalar hakkında genel bilgi sahibi olmak,ilk yardım becerisini kazanmak.

25-Zehirlenmeler ve çeşitleri hakkında genel bilgi sahibi olmak.

26-Zehirlenmelerde ilk yardım becerisini kazanmak

27-İlk yardım gerektiren özel durumlar hakkında genel bilgi sahibi olmak.

28-İlk yardım gerektiren özel durumlarda ilk yardım becerisini kazanmak.

29-Doğal afetlerde ilk yardım becerisi kazanmak 

30-Kazazedenin kurtarılması ve taşınmasında genel kuralları bilmek,ilk yardım

becerisi kazanmak.

31-Psikolojik yaklaşım ve ilk yardım konusunda bilgi sahibi olmak.

32-Ruh ve sinir hastalıkları hakkında genel bilgi sahibi olmak.

33-Ruh ve sinir hastalıklarında ilk yardım becerisi kazanmak.

34-ilk yardım araç-gereçleri hakkında genel bilgi sahibi olmak

35-İlk yardım araç-gereçlerini kullanma becerisini kazanmak.

36-İlk yardım ekibinin araç-gereçlerini tanımak

37-Ambulans yükleme tekniğini bilmek.

AÇIKLAMALAR

1-Bu ders diğer ilgili derslerle bağlantı kurularak işlenmelidir.

2-Her dersin başında ''Dersin Amaçları'' açıklanmalıdır.

3-Ders işlenirken ''Katılımcı Eğitim Yöntemleri''uygulanarak öğrencilerin derse katılımları sağlanmalıdır.

4-Ders işlenirken konunun özelliğine göre seçilen eğitim araç ve gereçleri kullanılmasına önem verilmelidir .

5-Meslek deontolojisi prensipleri içinde canlı modelle çalışmaya önem vermelidir .

6-Konular işlenirken imkanlar ölçüsünde somut örneklerden faydalanılmalıdır.

7-Ders incelenirken teorik bilgilerle, uygulamalı eğitim arasında bağlantı kurulmalıdır .

8-Her dersin sonunda;derste edinilen bilgi ve becerilerin pratikte kullanılabilirliği ile bağlantı kurulmalıdır .

9-Her dersin sonunda .konunun değerlendirilmesi yapılarak eski bilgileri pekiştirici açıklamalar yapılmalıdır.

10-Aynı dersi veren öğretmenlerle işbirliği yapılmalıdır.

11Günün şartlarına göre ders ile ilgili yenilikler takip edilerek öğrencilere aktarılmalıdır .

ÜNİTELER

ÜNİTE I:İLK Y ARDIMA GİRİŞ

A-ilk yardımın tarihçesi

B-İlk yardımın amaçlan

C-İlk yardımın ilkeleri

Ç-ilk yardımı yapan kişide bulunması gereken özellikler

D-İlk yardım malzemeleri

E-İlk yardım için örgütlenme

F -Uluslararası ilk yardım ve kart taşımayı gerektiren durumlar

ÜNİTE II:HAYATİ FONKSİYONLARIN DEVAMININ SAĞLANMASI

A-Suni solunum yöntemleri

1- Yapılması gereken durumlar

2-Çeşitleri

3-Tekniği

B-Kalp masajı

1- Yapılması gereken durumlar

2-Tekniği

ÜNİTE III:ŞOKLAR

A-Tanımı

B-Nedenleri

C-Belirtileri

Ç-Çeşitleri

1-Nörojenik şok

2-Hipovolemik şok

3-Septik şok

4-Kardiyojenik şok

5-Anaflaktik şok

E-Şoklarda ilk yardım

ÜNİTE IV:KOMALAR

A- Tanımı

B-Nedenleri

C-Belirtileri

Ç-Çeşitleri

1-Alkolik komalar

2-Narkotik komalar

3-Diabetik komalar

4-Hipoglisemik komalar

5-Üremik komalar

E-Komalarda ilk yardım uygulamaları

ÜNİTE V:PANSUMAN VE SALGILAR

A- Tanım ve genel bilgiler .

B- Acil Pansuman

C-Pansumanın kullanıldığı yerler

Ç-Pansumanda kullanılan malzemeler

D-Pansuman yapma tekniği

E-Pansuman çeşitleri

1- Yaranın durumuna göre

a-Koruyucu pansumanlar

b-Emici pansumanlar

c-Basınç yapan pansumanlar

2- Yapılış özelliğine göre

                        a-Kuru pansuman

b- Yaş pansuman

c-GalTel pansuman

ç-Hazır steril pansumanlar

d-Harp paketinin kullanılması

F-Kirli pansumanların imhası

G-Pansuman yerini tutan maddeler

H-Sargı tekniği

I-Sargı çeşitleri

1-Şekillerine göre

a-Üçgen sargı

b-Silindir sargılar

2-Hazırlanışına göre

 a- Yumuşak sargılar

 b-Sert sargılar

c-Mekanik sargılar

İ-Sargıların kullanıldığı yerler

ÜNİTE VI:KANAMALAR

A- Kanamanın tanımı

B-Çeşitleri ve belirtileri

1-Arter kanaması

2- Vena kanaması

3-Kapiller kanama

4-İç ve dış kanamalar

5-Diğer ( organ) kanamaları

a-Burun kanaması

b-Ağız kanaması

c-Kulak yolu kanaması

ç- Beyin kanaları

d-Akciğer kanaması

e-Mide kanaması

f-Varis kanaması

g-Rektal kanamalar

1-Melana

2-Normal kan

3-Hemoroid kanaması

h -Avuç içi kanaması .

C-Kanamalarda ilk yardım

1-Kanamayı durdurma teknikleri

2- Turnike tatbik tekniği

ÜNİTE VII:TRAVMALAR

A-Tanımı

B-Çeşitleri

1-Açık travmalar

2-Kapalı travmalar

a-Ekimoz

b-Hematom

3-Bölgesel travmalar

a-Baş travması

1- Beyin sarsılması

2-Beyinin yüzeysel yaralanması

3 -Beyinde harabiyet

b-Kafatası tabanındaki kırıklar

c-Göğüs travmaları

1- Kaburgaların kırılması

2-Göğüsteki delici yaralar

ç-Batın travmaları

1-Künt batın travmaları

2-Penetre batın travmaları

d-İdrar yolları travmaları

e-Rektum travmaları

4-Doğum travmalan

a-Anneye ait travmalar

1-Uterus Rüptürü

2-Doğum sonrası kanamalar -Yırtık kanaması-Atonik kanamalar

b-Bebeğe ait doğum travmaları

                                                           1- Kırıklar 

2-Sinir Felçleri

3-Kasların yırtılması

4-Baş hematomları ve kafa tası kanaması

c- Yenidoğanda asfiksi

1-Mor asfiksi

2-Beyaz asfiksi

C- Travmalarda ilk yardım ve acil bakım

ÜNİTE VIII:KIRIKLAR

A-Kırık'ın tanımı

B- Belirtileri

1-Ağrı

2-Hassasiyet

3-Creppİtus

4-Şişmeekimoz

5-Harekette sınırlılık

C-Çeşitleri

1-Basit kırık

2-Açık kırık

3-Komplike Kırıklar

4- Yaş ağaç kırığı

5-Çöken kırıklar

6-Diğer çeşitleri

Ç-Omuz ve üst ekstremite kırıklar

1-Humerus kırığı

2-Ulna-Radius kırığı

3-Clavicula (Köprücük kemiği kırığı)

4-El bileği ve el kırığı

D-Pelvis ve alt ekstremite kırıkları

1-Pelvis kırığı

2-Femur kırığı

3- Tibia -Fibula kırığı

4-Ayak bileği ve ayak kırığı

E-Omurga kırıkları

F-Kopan organın nakli

G-Kırıklarda ilk yardım hastanın nakledilmesi

ÜNİTE IX: BURKULMALAR -ÇIKIKLAR –KRAMPLAR

 A-Burkulmalar

1-Burkulmanın tanımı

2- Belirtileri

3-İlk yardım ve acil bakım

B-Çıkıklar

1- Tanımı

2-Belirtileri

3-İlk Y ardım

C-Kramplar

1- Tanımı

2-Belirtileri

3-İlk yardım

ÜNİTE X: YARALAR

A- Tanımı

B-Çeşitleri

1-Batıcı ve delici yaralar

2-Kesik yaralar

3-Ezik yaralar

C- Yaralarda ilk yardım

ÜNİTE XI:APSE

A-Tanımı

B-Soğuk ve sıcak apseler

C-İlk yardım

ÜNİTE XII: YANIKLAR VE DONUKLAR .

A-Yanıklar

1- Tanımı

2-Nedenleri

3-Dereceleri

a-Birinci derece yanıklar

b-İkinci derece yanıklar

            c-Üçüncü derece yanıklar

4- İlk Yardım

B-Donuklar

1-Tanımı

2- Belirtileri

3-Çeşitleri

a-Lokal donuklar

b-Genel donuklar

4- İlk yardım

ÜNİTE XIII:ELEKTRİK ÇARPMASI

A-Elektrik çarpmasının tanımı

B-Dereceleri

C-İlk Yardım

ÜNİTE XIV : SI CAK VE GÜNEŞ ÇARPMALARI

A-Sıcak çarpması

1 -Sıcak çarpmasının tanımı

2-Belirtileri

 3-İlk yardım

B-Sıcaklık Krampı

ÜNİTE XV:BOĞULMALAR

A-Boğulmanın tanımı

B-Nedenleri

C -Belirtileri

Ç-Çeşitleri

1 -Solunum yollarının tıkanması

2-Solunuma yardımcı kasların felci

3-Solunum yoluna kaçan yabancı cisim ile tıkanması

4-Suda boğulma

5-Boğucu gazlarla boğulma

D- İlk Yardım

ÜNİTE XVI:NÜKLEER SERPİNTİ VE RADYOAKTİF MADDELERLE YARALANMALAR A- Tanımı

B-Nedenleri

C-Belirtileri

Ç-Çeşitleri

1-Çevredeki Radyasyona maruz kalma

2-Radyoaktif maddeyle vücudun dış kısımlarının bizzat teması

3-Radyoaktif maddenin yanlışlıkla içilmesi

D-İlk yardım

ÜNİTE XVII:ZEHİRLENMELER

 A-Zehirlenmenin tanımı

B-Nedenleri

C-Belirtileri

Ç-Çeşitleri

1-Ağız yoluyla zehirlenmeler

a- Tarım ilaçları zehirlenmeleri

b-Gıda zehirlenmeleri .

c-İlaç zehirlenmeleri

2-Solunum yolu ile zehirlenmeler

3-Deri yolu ile zehirlenmeler

4-Kömür çarpması (CO2)zehirlenmesi

D-En Çok görülen zehirlenmeler

1-Karbonmonoksit ( CO )Zehirlenmesi

a- Belirtileri

b-İlk Yardım

2- Karbondioksit ( CO2 )Zehirlenmesi )

a-Belirtileri

b-İlk Yardım

3-Barbütüratlarla zehirlenme

a- Belirtileri

b-İlk Yardım

4-Aspirin zehirlenmesi (Salisilatlarla zehirlenme)

a-Belirtileri

b-İlk Yardım

5-Civa Zehirlenmesi

a-Belirtileri

b-İlk Yardim

6-İyot zehirlenmesi

a- Belirtileri

b-İlk Yardım

7-Digital zehirlenmesi

a- Belirtileri

b-İlk Yardım

8-Afyon ve bileşikleriyle zehirlenme

a-Belirtileri

b-İlk Yardım

9-Asit-Alkalen zehirlenmeleri

a- Belirtileri

b-İlk Yardım

10- Ensektisitlerde zehirlenme

a-DDT ile zehirlenme

1 -Belirtileri

2-İlk yardım

b-DLD-BHÇ-KLORDAN ve LİNDONLA zehirlenme

1 -Belirtileri

2-İlk yardım

c-Organik fosforlarla zehirlenme

1 -Belirtileri

2-İlkyardım

11-Fenol Zehirlenmeleri

a- Belirtileri

b- İlk Yardım

12-Analjeziklerle zehirlenmeler

a- Belirtileri

b-İlk Y ardım

            13- Arsenik zehirlenmesi

a- Belirtileri

b- İlk Y ardım

14-Bakır zehirlenmesi

a-Belirtileri

b- İlk Y ardım

15-Kurşun zehirlenmesi

a-Belirtileri  

b-İlk Yardım

16-Alkol zehirlenmesi

a- Belirtileri

b- İlk Y ardım

17-Gıda Zehirlenmesi

a- Botilizm zehirlenmesi

1-Belirtileri

2-İlk yardım

b-Stafilakok toksinleri

1-Belirtileri

2-İlk yardım

c-Salmonella grubu bakteriler

1-Belirtileri

2-İlk yardım

ç-Streptekoklar

1-Belirtileri

2-Korunma

3-İlk yardım

18-Mantar Zehirlenmesi

a- Belirtileri

b- İlk Yardım

19-Antibiyotiklerle zehirlenmeler (Peniciline ,Neomycine, Polymxıne,B, ristocetine,Furadantin, Carbomyicine, Cycloserine )

a-Belirtileri

b- İlk Y ardım

ÜNİTE XVIII:İLK YARDIMI GEREKTİREN ÖZEL DURUMLAR

A-Kulakta yabancı cisim

1 -Belirtileri

2-Kulak lavajı tekniği

3-İlk yardım 

B- Boğazda yabancı cisim :

1-Belirtileri

2-İlk yardım

C-Burunda yabancı cisim

1 -Belirtileri

2-İlk yardım

Ç-Göze yabancı cisim kaçması

1-Belirtileri

2-İlk yardım

D- Yılan ısırması

1-Belirtileri (Lokal ve Genel)

2-İlk yardım

E-Zehirli örümcek ısırması

1-Belirtileri

2-İlk yardım

F-Zehirli kene ısırması

1-Belirtileri

2-İlk yardım

G-Arı sokmaları

1-Belirtileri

2-İlk yardım

H-Kedi köpek ısırmaları

1-İlk yardım

ÜNİTE XIX:DOĞAL AFETLERDE İLK YARDIM

A-Alınması gereken tedbirler

B-İlk Yardım

ÜNİTE XX:KAZAZEDENİN KURTARILMASI TAŞINMASI VE GENEL KURALLAR

A-Sedye çeşitleri

1-Adi sedye

2- Teleskopik tutamaklı sedye

3-Uydurma sedyeler

B-Sedyenin yüklenmesi

C- Yüklü sedyenin taşınması

Ç-Hastanın sedyeden indirilmesi

D- Taşımada genel kaideler

E-Öncelik tanıma gerektiren haller

F -Kazazedenin nakilleri

1-Dikkat edilmesi gereken prensipler 

G- Taşıma metotları

1-Bir kurtarıcı ile taşıma metodu

a- Yaralıya destek olarak

b-Sırtta taşıma

c-İtfaiye metodu

ç-Sürünme metodu

d-Merdiven indirme

2-Birden fazla kurtarıcı ile taşıma metodu 

a- Teskere metodu

b- İki el üzerinde taşıma

c-Dört el üzerinde taşıma

ÜNİTE XXI:RUHSAL İLK YARDIM

A-Tanımı ve önemi

B-Amaçlan

C-Ruhsal ilk yardım gerektiren durumlar

Ç-Bedensel ilk yardım ile ruhsal ilk yardım arasındaki ilişki

D- Y aralanmalara karşı ruhsal tepki

E-Strese karşı anormal tepkiler

1- Ruhsal taşkınlık

2-Çevreye uyum sağlama yeteneğinin yitirilmesi

3-Uyku bozuklukları ve tekrarlamalar

4-Ruh hastalığına dönüşme

F-Stres tepkilerini tanımada yararlı ipuçları

G- Ruhsal bunalımıyla yaklaşım ve ilk yardım

1-Ferahlatma

2-Uğraşı

3-Dinleme

4-Grup tedavisi

ÜNİTE XXII:RUH VE SİNİR HASTALIKLARINDA İLK YARDIM

A-Genel Prensipler

B-Epilepside ilk yardım

ÜNİTEXXIII:İLKYARDIM ARAÇ-GEREÇLERİ

A-Ferdi ilk yardım çantası

B-Seyahat çantası

C-İlkyardım dolabı

Ç-İlkyardım istasyonunda bulunması gereken malzemeler

UNITE XXIV:ILK YARDIM EKIBİNİN ARAÇ VE GEREÇLERI

A-Özel malzemeler

B-İlkyardım ekibinin malzemeleri

C-Ambulans ekibinin malzemeleri

ÜNİTE XXV :AMBULANS YÜKLEME TEKNİĞİ

A- Yükleme ve boşaltmada genel kaideler

1-Ambulansın yüklenmesi

a- Yükleme sırası

b- Yükleme komutları

2-Ambulansın boşaltılması

a-Boşaltma sırası

b-Boşaltma komutları

3-Hastanın yatağa alınması

B-Ambulans çeşitleri

1-Sivil Savunma ambulansı .

 2- Emprovize ambulanslar